رفتن به محتوای اصلی
سه شنبه ۲۸ خرداد ۱۳۹۸
.

دسته بندی اخبار

دسته بندی عمومی

نوآوری در پدافند سایبری، نیاز امروز، ضرورت فردا

نوآوری در پدافند سایبری، نیاز امروز، ضرورت فردا

به‌روز بودن فضای سایبری، نوآور بودن مقررات و سیاست‌های مدیریتی را نیز طلب می‌کند، موضوعی که هنوز در جهان، با چالش‌های جدی روبروست و راهکار مشخص و مدونی برای آن وجود ندارد.

گرچه بسیاری از کشورها به رهبری ایالات‌متحده آمریکا، در تلاش هستند تا به‌عنوان اولین قانون‌گذاران فضای سایبری خود را معرفی نمایند، اما متأسفانه خود این کشورها، زمینه‌ساز بسیاری از بی‌قانونی‌ها و هنجارشکنی‌های سایبری هستند و به‌صورت مداوم، حقوق سایرین را نقض می‌کنند. نوآوری در تعابیر این کشورها، معانی متفاوتی دارد و آن‌ها تلاش می‌کنند، در عین ایجاد بی‌قانونی و بی‌نظمی، خود را ناظم و کلانتر این فضا معرفی نمایند.

شاید بتوان استاکس نت را، اولین قانون‌شکنی بزرگ تاریخ سایبری در دنیا معرفی کرد و دقیقاً، به دست کسانی ایجاد شد که هم‌اکنون، داعیه ایجاد شورای امنیت سایبری یا سازمان ملل سایبری را دارند. بر اساس اسناد موجود، استاکس نت درصورتی‌که کنترل نمی‌شد، علاوه بر خسارات مادی فراوان، این قابلیت را داشت که جان بسیاری از انسان‌ها را نیز به خطر بیندازد.

درهرحال، باید اذعان داشت که بی‌نظمی و نبود ساختاری مشخص در جهان، قطعاً به ضرر همه طرف‌های بهره‌بردار از دنیای سایبری تمام خواهد شد؛ چرا که فضای اینترنت، فضای نبردهای نامتقارن بوده و دیگر، ابعاد کشور و توان نظامی بالا یا داشتن تجهیزات کشتارجمعی، ملاک برتری در فضای نبردهای سایبری نیست.

 به باور بسیاری از کارشناسان، حتی کشورهای بزرگ و دارای فناوری‌های سطح بالا نیز در برابر حملات سایبری، مصونیت نخواهند داشت و یک کشور حتی کوچک نیز، می‌تواند دارای قدرت بسیار گسترده سایبری باشد، به‌نحوی‌که بزرگان این عرصه را به زانو دربیاورد.

اما جدا از فضای قوانین حاکم بر فضای سایبری، دفاع و تاب‌آوری در دنیای صفر و یکی، ساختارهای مختلفی را طلب می‌کند که اصلی‌ترین آن، نوآوری و بهره‌گیری از روش‌های خلاقانه است. پدافند سایبری، به‌نوعی خواندن دست دشمن در فضای مجازی است و قطعاً این اقدام، روش‌های نوینی را طلب می‌کند.

با این اوصاف، اصلی‌ترین سؤال موجود، این است که در چه صورت، می‌توان گفت که نوآوری و خلاقیت در امنیت پدافند سایبری وجود دارد؟ آیا هر اقدام خودسرانه و فاقد توجیه منطقی را می‌توان عملی خلاقانه و نوآورانه قلمداد کرد و به بهانه نوآوری، مسیر را بر بسیاری از نوآوری‌ها بست؟

ما می‌توانیم!

دوران دفاع مقدس، بهترین نمونه برای نوآور بودن در امور دفاعی یک کشور است. نکته مثبت و قابل‌توجه در آن زمان، باور این موضوع از جانب فرماندهان و مقامات ارشد کشور بود که باید به توان داخلی، اعتماد کرد. در شرایط کنونی کشور نیز، باور این مسئله از جانب مسئولان، بسیار حائز اهمیت است.

فضای سایبری، یکی از فناورانه ترین ابزارهایی است که تا به امروز در اختیار بشر قرار گرفته است و متأسفانه در بسیاری از موارد، محصولات و متعلقات موجود در آن، به‌صورت انحصاری در یک یا چند کشور بخصوص جهان تولید می‌شوند.

 همین مسئله سبب می‌شود تا در موارد متعدد، یک کشور برای مدیریت فضای سایبری خودش، نیاز داشته باشد بخشی از محصولاتش را از نقاط دیگر جهان، وارد نماید که البته در مواردی، این موضوع به ابزاری برای سوءاستفاده تولیدکنندگان محصولات تبدیل می‌شود.

به‌عنوان‌مثال، در شرایط تحریم، کشور واردکننده، یا از دریافت یک محصول فناورانه در فضای سایبری محروم خواهد شد یا اینکه ناچار خواهد بود آن محصول را با قیمت بسیار بالاتری نسبت به عرف بازار تهیه نماید. در شرایط کنونی و با در نظر گرفتن وابستگی بالایی که به ابزارهای فناورانه در جهان پیدا شده است، ایجاد محدودیت برای دریافت این محصولات، می‌تواند شرایط دشواری را برای مصرف‌کنندگان فضای سایبری ایجاد نماید.

حال می‌توان در چنین شرایطی، با بهره‌گیری از توان متخصصان داخلی و اعتماد به محصولات دانش‌بنیان تولیدشده در دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی کشور، بخش عمده‌ای از چالش‌های موجود پیش رو در فضای سایبری را از مسیر برداشت. واکاوی مختصر و موردی رویدادهای انجام‌شده در شرکت‌های فناور کشور، به‌راحتی این موضوع را ثابت می‌کند.

هویت و غیرت ملی خودمان را به چالش بکشیم!

اشغال بخشی از خاک یک کشور، همواره سبب می‌شود تا احساسات و غرور ملی جریحه‌دار شده و عزمی برای مقابله با اشغالگر ایجاد شود. در نمونه‌های تاریخی، بارها و بارها شاهد این موضوع بوده‌ایم؛ اما چنانچه این موضوع در فضای سایبری اتفاق بیفتد، قابل‌درک برای عموم خواهد بود؟ به باور بسیاری از کارشناسان، فضای سایبری امروز، توسط برخی کشورهای بزرگ جهان اشغال‌شده است و متأسفانه، بسیاری از کشورهای کوچک‌تر، به‌صورت ناخواسته مستعمره شده‌اند.

تنها راه فرار از این مسئله، عزمی ملی و همگانی است تا بتوان با اتحاد بین لایه‌های مختلف مدیریتی و اتصال آن به لایه عموم جامعه، به یک هدف مشترک اندیشید. اگر باور داشته باشیم که تهاجم به مرزهای سایبری کشور، به‌مثابه تهاجم به خاک یک کشور است، آنگاه می‌توان در برابر تهدیدات ایستادگی نمود.

کاهش وابستگی به آن‌سوی مرزها، اصلی‌ترین محور خلاقیت در پدافند سایبری

پدافند سایبری، همان‌طور که پیش‌ازاین نیز گفته شد، نیاز امروز کشور ما و بسیاری از کشورهای دیگر جهان است و عدم اندیشیدن در مورد آن، عواقب خطرناکی در پی خواهد داشت. از سوی دیگر، این موضوع با راهکار و روش‌های قدیمی، دیگر ممکن نخواهد بود و نیاز به بازنگری اساسی در ساختارها، بیش‌ازپیش احساس می‌شود.

یکی از مهم‌ترین بخش‌هایی که نیاز به خلاقیت و نوآوری در آن احساس می‌شود، موضوع زیرساخت‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری و تلاش برای تولید بومی آن در داخل کشور است. این موضوع، نه‌تنها سبب خواهد شد تا نیاز به واردات تجهیزات و خروج ارز کاهش پیدا کند، بلکه سبب می‌شود تا امنیت نیز به طرز چشم‌گیری ارتقا پیدا نماید؛ چرا که امنیت به‌هیچ‌وجه وارداتی نیست.

به‌عنوان نمونه روشنی در این زمینه، می‌توان به شبکه ملی اطلاعات اشاره نمود. این شبکه، با توجه به کاربری ویژه‌ای که برای آن تعریف شده است، به زیرساختی حیاتی در کشور تبدیل شده و نیازمند دقت بالایی در امور امنیتی است. محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز در این زمینه تأکید کرد که با اجرای فازهای جدید شبکه ملی اطلاعات، هیچ نوع از تجهیزات آمریکایی در این شبکه، مورداستفاده قرار نخواهد گرفت و این شبکه ملی، به سمت تماماً بومی شدن حرکت می‌کند.

باید همیشه چند گام از دشمن پیش‌تر باشیم

به عقیده کارشناسان، پیش‌بینی تحرکات دشمن در حوزه فضای سایبری، یکی از مصادیق بارز خلاقیت است. یک کارشناس امنیتی، باید بتواند فکر دشمن را به‌درستی خوانده و تشخیص دهد و از سوی دیگر، بتواند راهکار مناسب تأمین امنیت را در برابر آن بیندیشد.

برگزاری نمایشگاه‌های بومی پدافند سایبری که تاکنون در چندین دوره مختلف انجام شده است، مصداق کاملی از خلاقیت و نوآوری در فضای سایبری است. شرکت‌های حاضر در این نمایشگاه‌ها، با بهره‌گیری از علم روز دنیا، موفق شدند بسیاری از تجهیزات و امکاناتی را که تا پیش‌ازاین، نیاز به واردات آن‌ها وجود داشت، در داخل کشور تولید کرده و ایران را از واردات آن، بی‌نیاز کنند.

زیرساخت‌های نسل جدید، نیازمند روش‌های نوین امنیتی

به گواه آمار و ارقام موجود در دنیا، تقریباً اغلب زیرساخت‌های موجود در جهان، یا به‌صورت کامل سایبری هستند یا نیازمند و وابسته به سایبر می‌شوند.

امروزه با نگاه به جنگ‌های اخیر در دنیا، تلفیقی از جنگ‌های نظامی و سایبری مشاهده می‌شود به‌طوری‌که جنگ سایبری به‌عنوان شروع یک حمله ترکیبی یا مکمل جنگ در حوزه‌های دیگر در راهبردهای کشورهای دارای قدرت سایبری به‌خوبی مشاهده می‌شود. ازاین‌رو نگاه متفاوت به جنگ‌های پیش رو با رویکرد جدید برای دفاع سایبری اجتناب‌ناپذیر است.

کارشناسان جهان اکنون بر این اعتقادند که هکرها، مهاجمان سایبری و در رأس آن‌ها کشورهای متخاصم و گروه‌های تحت حمایت پنهان آن‌ها، به‌راحتی با استفاده از آسیب‌پذیری‌های موجود به زیرساخت‌ها نفوذ و به مقاصد خود دست پیدا می‌کنند و ازاین‌رو در راستای تأمین امنیت و توان پدافندی زیرساخت‌ها نه‌تنها نباید منتظر کمک از کشورهای دیگر باشیم بلکه باید با تمام توان با تکیه‌بر ظرفیت‌های موجود زیرساخت‌های سایبری کشور را امن و مصون نگه‌داریم.

۴۹