رفتن به محتوای اصلی
یکشنبه ۳۰ دی ۱۳۹۷
.

دسته بندی اخبار

دسته بندی عمومی

هوشمندسازی، موافقین، مخالفین، چرا و به چه علت؟!

پاپسا گزارش می‌دهد

هوشمندسازی، موافقین، مخالفین، چرا و به چه علت؟!

موضوع هوشمند سازی زیرساخت‌های کشور، در سال‌های مختلف مطرح‌شده و در جریان تحولات گوناگون، فراز و نشیب‌هایی داشته است. گاهی اوقات، سرعت رشد بسیار بالایی به خود گرفته و در برخی موارد، به دلیل مشکلات متعددی که پیش روی این صنعت قرار گرفته است و هنوز هم راهکار و تعریف واحدی برای مقابله با آن‌ها وجود ندارد، به دست فراموشی سپرده می‌شود.

از سویی، این موضوع موافقان و مخالفانی داشته که روی این روند رشد، تأثیر به سزایی داشته‌اند و با همراهی‌ها یا مخالفت‌های خود باعث شده‌اند این فرایند در دست‌انداز افتاده یا رشد آن، تسریع شود. یک شهر هوشمند دارای تعداد زیادی اشیاء است که داده‌ها را دریافت، جمع‌آوری و انتقال می‌دهند. هدف از ایجاد شهر هوشمند بهبود کیفیت زندگی است.

 

شهر هوشمند چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟

از ابتدای ایجاد مفهومی به نام هوشمند سازی و شهر هوشمند و ابزار و تجهیزات وابسته به آن، همواره تعاریف متعدد و متنوعی در این مقوله منتشر گردید که البته همه آن‌ها، متداول نیست و تنها بخش‌هایی از آن‌ها، جزو تعاریف پرکاربرد محسوب می‌شوند. شهر هوشمند، مفهومی است که توجه فراوانی را در سال‌های اخیر در برنامه‌ریزی شهری به خود جلب کرده است. گام اول برای ایجاد شهر هوشمند، درک مفهوم آن است. مروری مختصر بر ادبیات مرتبط در این حوزه، نشان می‌دهد که مفهوم شهر هوشمند، بسیار بحث‌برانگیز است و بدون داشتن اشراف کامل بر تمام جزئیات آن، نمی‌توان به تعریف کاملی از آن دست‌یافت. درواقع پیدایش اصطلاحات مشابه مانند شهرهای هوشمند، شهر مجازی، شهر دانش و شهر دیجیتال به سردرگمی مفهومی این اصطلاح، افزوده است.

یک شهر هوشمند، اغلب از طریق اهداف آن تعریف می‌شود و هوشمندتر به‌عنوان کارآمدتر، پایدارتر، عادلانه و قابل زندگی تعریف می‌شود. مفهوم شهر هوشمند در درجه اول، شهر را به‌عنوان یک سیستم که دارای زیرسیستم‌های متعدد است، بررسی می‌کند. این عملکرد زیرسیستم‌ها، به‌عنوان یک کل، درنهایت به آن‌ها اجازه می‌دهد که به شیوه هوشمند و هماهنگ، رفتار کنند و درواقع، مفهوم شهر هوشمند را شکل می‌دهند.

سردار جلالی، رئیس سازمان پدافند غیرعامل: «اداره شهرها، درآینده به هوشمند سازی مرتبط هستند.»

سردار جلالی، رئیس سازمان پدافند غیرعامل، درباره شهرهای هوشمند و تأثیرات آن بر آینده زندگی شهرنشینی، بابیان اینکه اداره شهرها، به‌زودی متکی به هوشمند سازی خواهند شد، گفت: «با هوشمند سازی شهری، همه ابعاد به‌خصوص حوزه سلامت از قابلیت‌ها و مزایای آن، بهره‌مند خواهند شد.»

ایشان در ادامه صحبت‌های خود در این زمینه، با ضروری دانستن پرداختن به پدیده هوشمند سازی، اظهار داشتند که هوشمند سازی، در حوزه‌های مختلف، تأثیرات شگرفی ایجاد کرده و فرصت‌های باارزشی برای بشریت به وجود آورده است. به باور رئیس سازمان پدافند غیرعامل، امروزه شاهد خانه‌هایی هستیم که به‌صورت هوشمند اداره می‌شوند و این می‌تواند به بهبود زندگی انسان‌ها، کمک شایانی نماید.

سردار جلالی، موضوع شهر هوشمند را یک پدیده مهم دانسته و بیان کردند که با هوشمند سازی شهری، همه ابعاد، به‌خصوص حوزه سلامت، از قابلیت هوشمند سازی بهره‌مند می‌شوند.

رئیس سازمان پدافند غیرعامل، در این رابطه، ضمن اشاره به ورود صنایع نظامی به عرصه هوشمند سازی گفت: «در حوزه‌های نظامی هم با پدیده هوشمند سازی مواجه هستیم؛ در این رابطه برای اولین بار در حمله آمریکا به افغانستان شاهد فرماندهی و کنترل از راه دور درصحنه جنگ بودیم. پس پیشرفت در این حوزه به حدی است که شاهد شکل‌گیری جنگ‌های رباتیک هستیم و نگاه به این مسئله ضروری است.»

وی به این نکته نیز اشاره کرد که یک فضای آزاد و رها در فضای مجازی و سایبری، نمی‌تواند محیطی امن را برای کشور ما در پی داشته باشد، البته مقررات لازم هم موجود نیست و مجلس محترم باید قوانین لازم را در این خصوص تنظیم و تصویب کند تا فضای سایبری از امنیت بیشتری برخوردار شود.

 

محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات: «شهر هوشمند کالای لوکس فرصت و موقعیت نیست بلکه ضرورت حکمرانی آینده شهری بوده که باید صورت پذیرد.»

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در رابطه با شهرهای هوشمند معتقد است: «شهر هوشمند کالای لوکس فرصت و موقعیت نیست بلکه ضرورت حکمرانی آینده شهری بوده که باید صورت پذیرد.»

آذری جهرمی معتقد است: «حرکت به سمت شهر هوشمند و هوشمند سازی شهر در سراسر کشور، به گفتمان‌ سازی نیاز دارد و این همایش‌ها و نمایشگاه‌ها، می‌تواند بر گفتمان سازی و آشنایی دست‌اندرکاران این عرصه با اهمیت شهر هوشمند مؤثر باشد.

ورود فناوری اطلاعات در عرصه‌های مختلف که یکی از آن‌ها مدیریت شهری است، با بهبود بهره‌وری همراه بوده است؛ بنابراین نتیجه ترویج فناوری اطلاعات و مدیریت شهری، بهبود بهره‌وری است که این مهم می‌تواند در عرصه‌های مختلف وجود داشته باشد.

شهر هوشمند، کالای لوکس، فرصت و موقعیت نیست و ضرورت حکمرانی آینده شهرها است؛ بخش عمده‌ای از رشد اقتصادی در دنیا با نگاه بهره‌وری بوده که یکی از پیشران‌هایش حوزه فناوری است.

البته نباید از نگاه تبلیغات و برندینگ نیز غافل شد. لازم است خدمات شهری ایجادشده، به‌درستی تبلیغ شوند و توجه کنیم که یکی از مؤلفه‌های جدی شهر هوشمند، شهروند هوشمند است و باید شهروند از خدمات ارائه‌شده به او آگاه شود.»

 

کارشناسان غربی در رابطه با شهرهای هوشمند، چه می‌گویند؟

یکی از پژوهشگران غربی، هشدار داده است که از طریق سنسورهای تعبیه‌شده در شهرها و تلفن‌های هوشمندی که در جیب‌های ما قرار دارد، شهرهای هوشمند به‌طور مداوم قدرت می‌گیرند و شناسایی افرادی که در آن‌ها زندگی می‌کنند و اینکه با چه کسانی ملاقات می‌کنند و حتی اینکه در حال حاضر مشغول انجام چه‌کاری هستند، کار بسیار آسانی است.

به باور این کارشناس غربی، هرچه شهرهای هوشمند دقیق‌تر می‌شوند، مسائل مربوط به حریم خصوصی افراد بیشتر می‌شود. شهرهای مانند سنگاپور، سان‌فرانسیسکو و لندن در حال حاضر با استفاده از تکنولوژی سنجش شهری geotracking که نشان می‌دهد مردم چگونه در تعامل با یکدیگر و محیط اطراف خود هستند، ثبت حرکت مردم و تجزیه‌وتحلیل زمان واقعی، حجم وسیع داده‌های جمع‌آوری‌شده را پردازش می‌کند.

چندی پیش وب‌سایت i-HLS، در گزارشی بیان کرد که اینتل، با همکاری موسسه ‌پژوهشی جونیپر، پیش‌بینی کرده است سال ۲۰۱۸ میلادی، سال شهرهای هوشمند و توسعه زیرساخت‌های لازم برای آن خواهد بود؛ چراکه این روزها شهرها و کشورهای بسیاری در جهان، درصدد برقراری اینترنت اشیا و تبدیل شهرهای کنونی پیشرفته، به شهرهای هوشمند هستند. به باور کارشناسان، مدیران شهری به دنبال آن هستند تا به شهروندان خود سرویس و خدمات هوشمند و جدیدی را ارائه کنند. تحلیلگران ادعا می‌کنند که سال ۲۰۱۸ میلادی، سال شهرهای هوشمند و توسعه زیرساخت‌های لازم برای آن خواهد بود.

 موسسه Smart Cities Index هم به‌تازگی، در جدیدترین گزارش خود به بررسی فهرست شهرهای هوشمند در جهان و شاخص‌هایی که برای انتخاب این شهرها در نظر گرفته‌شده، پرداخته است که از این شاخص‌ها می‌توان به ساختمان هوشمند، جمع‌آوری هوشمند زباله، حفظ محیط‌زیست، دیجیتالی شدن تمامی امور دولت و کارهای اداری، دسترسی کامل، راحت و همگانی به اینترنت ۴G LTE، فراوانی دسترسی به هات اسپات اینترنت وای فای، استفاده همه‌گیر از گوشی‌های هوشمند و دستگاه‌های الکترونیکی، چگونگی توسعه فرآیند هوشمند شدن شهرها، سرویس به اشتراک‌گذاری خودرو و تاکسی آنلاین، هوشمند کردن سیستم ترافیک، آموزش، مشارکت شهروندان، پارکینگ هوشمند، انرژی پاک، توسعه ناوگان حمل‌ونقل عمومی برقی و الکتریکی، سرعت‌بالای اینترنت و حمل‌ونقل عمومی هوشمند اشاره کرد.

 

شهرهای هوشمند و مخاطرات پیرامون آن‌ها

طبق اظهارنظر برخی کارشناسان، شهری که دقیق‌تر می‌شود، بیشتر مورد آسیب‌پذیری است. مجموعه‌ای از فرصت‌های جدید برای هکرها فراهم می‌شود که جاسوسی، اختلال و نشت اطلاعات، نمونه‌هایی از آن‌ها است. حملات سایبری برای یک شهر هوشمند، بسیار خطرناک هستند، زیرا می‌تواند به کلیه اطلاعات زیرساختی یک شهر صدمات قابل‌توجهی وارد کند، یا زمانی که هدف، یک بیمارستان یا سایر مراکز درمانی باشد حتی می‌تواند جان هزاران بیمار را به خطر اندازد.

 

نگرانی فعلی درباره شهرهای هوشمند

برای کاهش نگرانی‌ها و خطراتی که شهرهای هوشمند را تهدید می‌کنند، اول‌ازهمه باید مشکلات و خطراتی که این شهرها را تهدید می‌کنند، شناسایی کنیم. در ادامه مهم‌ترین نگرانی‌ها درباره شهرهای هوشمند را بررسی می‌کنیم:

 

عدم وجود آزمون امنیتی مناسب

متأسفانه اکثر اوقات، امنیت، یک هدف کاری محسوب نمی‌شود، اما وقتی قرار است محصولی سرویس‌ها و خدماتی را در سطح یک شهر ارائه کند که شامل زیرساخت‌های حیاتی شهر هم هستند، باید توجه ویژه‌ای به امنیت داشت. فقدان آزمون‌های امنیتی هم از طرف فروشنده‌ها و هم دولت‌هایی که از تکنولوژی‌های شهر هوشمند استفاده می‌کنند از مشکلات عمده‌ای است که در آینده گریبان گیر هردوی این گروه‌ها خواهد شد. آن‌طور که یکی از محققین امنیتی متوجه شده «در [شهرهای هوشمند] تست‌های زیادی برای بررسی عملکرد سیستم و دستگاه‌ها انجام می‌شود اما هیچ تست امنیتی صورت نمی‌گیرد… بنابراین مدیران این شهرها به فروشنده‌ها اعتماد می‌کنند.»

 

امنیت ضعیف تکنولوژی شهر هوشمند

Cesar Cerrudo، مدیر ارشد فناوری یک شرکت تحقیقات امنیتی، تحقیقات گسترده‌ای در زمینه امنیت تکنولوژی‌های شهر هوشمند انجام داده و متوجه شده است که خیلی از شرکت‌هایی که سیستم‌های هوشمند را می‌فروشند، در فراهم آوردن امنیتی کارآمد و مؤثر مثل رمزنگاری، ناموفق هستند. این مسئله وقتی قرار است تعداد بی‌شماری دستگاه مختلف، داده‌ها را به‌صورت بی‌سیم ارسال کنند، بسیار چشمگیر و مهم می‌شود. حتی خیلی از فروشنده‌ها از فروش محصولاتشان به شرکت‌های امنیتی – از جمله کمپانی خود Cerrudo – امتناع می‌کنند؛ که این کار جدا از تست امنیت (که همان‌طور که اشاره شد به‌ندرت انجام می‌شود) بهترین روش برای پیدا کردن و رفع آسیب‌پذیری‌های موجود در این محصولات است و ارائه محصولاتی ایمن را تضمین می‌کند. ایجاد امنیت با ابهام و گمنامی، کار بسیار خطرناکی است و ممکن است در آینده منجر به ایجاد مشکلات پیچیده‌تری شود. آن‌طور که Cerrudo در تحقیقاتش متوجه شده، ۲۰۰ هزار حسگر کنترل ترافیک آسیب‌پذیر در شهرهایی مثل لندن، واشنگتن و ملبورن استفاده می‌شوند و وی به وب‌سایت Register اعلام کرده است که ما مدام در حال مشاهده استفاده از تکنولوژی‌های به‌شدت آسیب‌پذیر برای زیرساخت‌های شهری هستیم که هیچ آزمون امنیتی روی آن‌ها انجام نمی‌شود.

 

شهر هوشمند، مجموعه‌ای کامل از مزایا و تهدیدات

در این مقاله، ابعاد مختلف شهر هوشمند و هوشمند سازی به‌صورت اجمالی موردبحث و بررسی قرار گرفت. به‌طورکلی، این مقوله دارای مزایا و معایب است که به برخی از آن‌ها اشاره شد. هوشمند سازی به ما یادآوری می‌کند که یک شهر هوشمند به‌منظور بهبود کیفیت زندگی، نیاز به تفکرات نوآورانه دارد و از همه مهم‌تر برقراری امنیت آن اهمیت مضاعفی در بر خواهد داشت. این موضوع مخالفان و موافقانی دارد که البته نظر هر دو طرف مغتنم است، اما با رشد فناوری اطلاعات، نیازمند توسعه روزافزون امنیت اطلاعات هستیم؛ اما درصورتی‌که رشد فناوری از امنیت اطلاعات پیشی بگیرد، مشکل‌ساز خواهد بود. به‌عبارتی‌دیگر ساختارهای هوشمند سازی بدون امنیت، زیرساختی متزلزل و ناپایدار خواهد بود.

 

 

۴۹