رفتن به محتوای اصلی
دوشنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۷
.

دسته بندی اخبار

دسته بندی عمومی

هوشمندسازی در اقتصاد کلان؛ پلی به سمت توسعه

پاپسا گزارش می‌دهد

هوشمندسازی در اقتصاد کلان؛ پلی به سمت توسعه

در دهه اول قرن بیست و یکم، جهان به سمت شهرنشینی افراطی متمایل شد. ادامه این روند، سبب استقرار ۵۳.۶ درصد یا همان ۳.۹ میلیارد نفر، در مناطق شهری شد. بر اساس اطلاعات آماری دقیق، هم اکنون، ۴۰ درصد مردم آفریقا، ۴۷ درصد آسیا، ۷۳.۴ درصد اروپا، ۷۹.۵ درصد آمریکای لاتین، ۸۱.۵ درصد آمریکای شمالی و ۷۰.۸ درصد اقیانوسیه، در شهرها سکونت دارند.

این در حالی است که پیش بینی بسیار از کارشناسان مبین افزایش بیش از پیش این آمار در سال های آینده است. آن ها معتقدند که در خوشبینانه ترین حالت، این ۵۳.۶ درصد جمعیت شهرنشین تا سال ۲۰۵۰، به ۶۶.۴ درصد خواهد رسید.

از اواخر دهه ۱۹۸۰ میلادی، با تولد پدیده ای به نام اینترنت و شتاب یافتن روند رشد و توسعه فناوری، جهان، وارد عصر تازه ای موسوم به ارتباطات شد. این روند با انفجاری بزرگ در توسعه و بهره گیری از فناوری در دهه ۱۹۹۰ ادامه یافت که سبب ظهور شرکت هایی همچون گوگل و یاهو شد.

در نهایت، اینترنت طی بازه زمانی سال های ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۰، تکامل یافت و جهان به نقطه ای رسید که تصور جهان بدون بسیاری از ابزاری که اینترنت در اختیار انسان قرار می دهد، غیر ممکن گردید.

همه این اتفاقات، سبب رشد سرسام آور جریان آزاد اطلاعات جهانی، در حوزه هایی چون اقتصاد، جامعه شناسی، فرهنگ، محیط زیست و ... شد. با این شرایط، بسیاری از کارشناسان فناوری جهان، معتقدند که ارتباطات دیجیتال حاصل از توسعه اینترنت، باید در کنار انرژی های تجدید پذیر، حمل و نقل خودکار، اقتصاد دیجیتال و بهره گیری گسترده از اینترنت اشیا به کار گرفته شود. متخصصان از این شرایط زندگی بشر، به عنوان انقلاب صنعتی سوم، یاد کرده اند.

با اندکی تامل می تون دریافت که در واقع انقلاب صنعتی سومی که مدنظر کارشناسان فناوری و امنیت سایبری است، در واقع همان هوشمند سازی شهر ها در مقیاس کلان است.

یک شهر هوشمند، معمولا ۶ مولفه اساسی را در خود جای می دهد. این مولفه ها عبارتند از:

•شهروندان هوشمند

•اقتصاد هوشمند

•تحرک هوشمند

•محیط هوشمند

•زندگی هوشمند

•اعمال حاکمیت هوشمند

این ۶ ویژگی، بسیار مرتبط و بهم پیوسته هستند. از این میان، به بررسی مختصر وجه اقتصادی شهر های هوشمند، می پردازیم.

 

اقتصاد در شهر هوشمند

 

شهر های هوشمند، دارای مولفه های اقتصادی خاص و منحصر به فردی هستند که ماهیت مبادلات تجاری و مالی انجام شده در این بستر را از دیگر انواع اقتصاد، متمایز می کند.

•یک شهر هوشمند، نسل و ویژگی های اقتصادی خود را می شناسد و درک می کند.

•اقتصاد شهر های هوشمند، بر نوآوری و تحقیقات پیشرفته مبتنی است.

•شهر های هوشمند، برای خلاقیت ارزش قائلند و پذیرای ایده های تازه هستند.

•رهبری شهرهای هوشمند، ماهیتی کارآفرینانه دارد.

•یک شهر هوشمند فرصت های اقتصادی متنوعی را به شهروندان خود ارائه می دهد.

•شهر هوشمند، از فعالیت های اقتصادی خود در بستر محلی آگاه است.

•رهبران شهرهای هوشمند، خود را برای چالش های جهانی سازی اقتصاد، آماده کرده اند.

•تحلیل ها و پژوهش های یک شهر هوشمند، از به اشتراک گذاری داده های اقتصادی، حمایت می کند.

• یک شهر هوشمند، محلی می اندیشد، عملکردی منطقه ای دارد و در مقیاس جهانی به رقابت می پردازد.

•سرمایه گذاری در شهر های هوشمند، معطوف دارایی های راهبردی و استراتژیک آن شهر است.

•توسعه فعالیت شرکت های ملی و حمایت از برندهای داخلی، یکی از مهم ترین ویژگی های شهرهای هوشمند به شمار می رود.

•شهر هوشمندانه بر توسعه اقتصادی پایدار تأکید دارد.

•توریسم، همواره از مهم ترین ارکان قدرت اقتصادی شهر های هوشمند به شمار می رود.

•فضای حاکم بر اقتصاد هوشمند، ماهیتی رقابتی دارد.

•رهبرای ارشد یک شهر هوشمند، مدیر و مدبر هستند؛ یعنی به بهره برداری حداکثری از توانمندی ها و منابع خود می پردازند و در عین حال، بر مشکلات خویش نیز، فائق می آیند.

• بهره‌وری یکی از اولویت های شهر های هوشمند به شمار می رود.

•شهرهای هوشمند، بازار کار انعطاف پذیر و متنوعی دارند.

•یک شهر هوشمند، منابع انسانی که سبب افزایش تولید و ثروت شهر شود را با آغوش باز، پذیرا است.

•ساکنان شهر هوشمند برای مدیریت منابع طبیعی پایدار تلاش می کنند و می دانند بدون این منابع، اقتصاد از حالت نامحدود خارج می شود.

 

نقش اقتصادی شهرهای هوشمند

 

۱.شهرنشینی در شهرهای هوشمند و توسعه اقتصادی

کتاب های درسی دانشگاهی در رشته اقتصاد، همواره مسئله همبستگی مثبت میان شهرنشینی و رشد اقتصادی در مقیاس ملی را برجسته می کنند. بر اساس تحلیل های آماری ارائه شده از سوی بانک جهانی، در حالی که سهم جمعیت شهری در سراسر جهان بین سال های ۱۹۶۰ تا ۲۰۱۰ از ۳۳ به ۵۱ درصد رسیده است، درآمد سرانه نیز به میزان ۱۵۲ درصد بالا رفته و از ۲۳۸۲ دلار به ۶۰۰۶ دلار آمریکا در دوره مشابه افزایش یافت.

این امر، با وجود موارد استثنا، مانند رشد ناچیز کشورهای آفریقایی در اثر این پدیده، به قاعده ای پذیرفته شده از سوی کارشناسان اقتصادی بدل شده است و بیانگر نسبت مستقیم افزایش جمعیت شهری و رشد اقتصادی است.

نسبت همبستگی کلی و مثبت بین شهرنشینی و رشد اقتصادی، سبب معرفی شهرها به عنوان موتور رشد اقتصادی کشورها، شده است. این امر سبب قرار گرفتن راهبرد افزایش جمعیت شهرنشین، در برنامه بسیاری از کشورهای درحال توسعه، مانند چین و هند و قرارگرفتن این کشورها در زمره کشورهای توسعه یافته شده است.

در این میان، شهرهای هوشمند، به واسطه مولفه های اقتصادی منحصر به فرد خود، این رشد را دو چندان کرده اند.

۲.احداث شهرهای هوشمند؛ مأموریتی برای رشد اقتصادی حداکثری

آمار خیره‌کننده رشد اقتصادی ناشی از تأسیس شهرهای هوشمند در کشورهای توسعه‌یافته جهان، بسیاری از دولت‌های درحال‌توسعه را به فکر احداث چنین مراکزی در داخل مرزهای ملی خود، انداخته است. ناراندرا مودی، نخست‌وزیر هند، در روز ۲۵ ژوئن سال ۲۰۱۵، به طور رسمی اعلام کرد که دولت این کشور، اجرای طرحی موسوم به مأموریت شهرهای هوشمند را آغاز کرده است. بر اساس این برنامه، دهلی‌نو، طی ۵ مرحله عملیاتی، هوشمند سازی ۱۰۰ شهر در سراسر کشور هند را آغاز خواهد کرد و در پایان موعد مقرر، عملیات بهسازی این شهرها را به پایان خواهد رساند.

بر اساس اظهارات مقامات دولتی مسئول، این اقدام هند، با هدف دستیابی به توسعه پایدار و همه‌جانبه کشور، در دستور کار قرارگرفته و در آینده‌ای نزدیک، به‌عنوان یک مدل تکرارپذیر موفق برای کشورهای درحال‌توسعه، برای گذار از جهان سوم به توسعه‌یافتگی، مورداستفاده قرار خواهد گرفت. ازجمله عناصر و ارکان اساسی این طرح، می‌توان به موارد زیر، اشاره کرد:

•تأمین آب بهداشتی و منطبق با استانداردهای جهانی

•تجهیز سامانه‌های بهداشتی و اتوماسیون خدماتی مثل حمل و دفع زباله

•بازسازی و هوشمند سازی سامانه‌های حمل‌ونقل شهری

•تأمین مسکن ارزان‌قیمت و استاندارد

•دیجیتال‌سازی گسترده ارکان اصلی حیات در شهر

•پشتیبانی و توسعه ارائه خدمات دولتی در بستر الکترونیک و به‌صورت آنلاین

•هوشمند سازی آموزش‌وپرورش و توسعه روش‌های تربیتی به‌روز در مدارس

• تأمین حداکثری امنیت شهروندان با استفاده از فناوری‌های نوظهور

دومنیک بونته (Dominique Bonte)، پژوهشگر به‌نام حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، در تازه‌ترین گزارش خود، به بررسی تأثیر مثبت توسعه شهرهای دیجیتال، بر اقتصاد کلان کشورها، پرداخته است. به عقیده وی، پیشرفت و رشد اقتصادی، محصول صرفه مالی، زیست پذیری محیط پیرامون، ایمنی و امنیت است.

بنابراین، هرگونه عامل تأمین‌کننده این شرایط، به اقتصاد و توسعه آن کمک می‌کنند. بی‌شک هوشمند سازی شهرها، با ایجاد شبکه‌های پیچیده اتوماتیک، انجام امر را به‌صرفه می‌کند و آسایش، امنیت و ایمنی به ارمغان می‌آورد.

وی در این مورد می‌نویسد:

«توسعه اقتصادی باید به‌عنوان مرتبه‌ای بالا در سلسله‌مراتب مزایای توسعه جوامع بشری دیده شود. بی‌شک از منظر تقدم و تأخر، رونق و رشد اقتصادی معلول ۴ عامل یادشده، محسوب می‌شود.»

بونته در مورد برخی از مؤلفه‌های شگفت‌انگیز ارزش فناوری‌های هوشمند، اظهار داشت که این فنّاوری‌های هوشمند، در طول این دهه، تولید ناخالص داخلی جهان را حدود ۱۰ هزار میلیارد دلار افزایش داده است و بر اساس پیش‌بینی‌ها تا سال ۲۰۲۶، این روند به‌صورت سالانه، رشد پایدار ۲.۸ درصدی خواهد داشت.

همان‌طور که اطلاعات آماری، گواهی روشن از تأثیر مثبت هوشمند سازی بر اقتصاد جهان هستند، رویکرد تئوریک و اقتصادمحور نیز، با اندکی تأمل، این واقعیت انکارناپذیر را در زمره پیش‌فرض‌های خود، قرار می‌دهد.

بی‌شک الگوی هوشمند سازی غالب شهرهای هوشمند امروزی، بر خودکارسازی و تسهیل ارتباطات، مبتنی است. به‌عبارت‌دیگر، کاهش هزینه‌های نیروی کار به‌واسطه اتوماسیون و افزایش راندمان کاری ناشی از سرعت یافتن فعالیت‌های ارتباطی، رونق اقتصادی فزاینده‌ای در بسیاری از مناطق هوشمند جهان به ارمغان آورده است.

اما درنهایت، باید بر این موضوع نیز تأکید کرد که همه این موارد، تنها در یک صورت به دست می‌آید و آن، توسعه اقتصاد دیجیتال و هوشمند سازی، با در نظر گرفتن ملاحظات ویژه امنیتی و تطابق ساختارها، با الگوی امنیت ملی کشور است.

تجهیزات هوشمند و بهره‌گیری از شهرهای هوشمند، چاقویی دو لبه است که هم می‌تواند درمان کند و هم می‌تواند هر جامعه‌ای را تا نابودی و فروپاشی پیش ببرد. با در نظر گرفتن این مسئله، باید در مورد هوشمند سازی زیرساخت‌هایی که خصوصاً به موضوع اقتصاد کشور ارتباط دارند، بسیار با دقت حرکت کرد و داشتن کمی نگاه بدبینانه به این موضوع، خالی از لطف نخواهد بود.

 

۴۹