رفتن به محتوای اصلی
یکشنبه ۳۰ دی ۱۳۹۷
.

دسته بندی اخبار

دسته بندی عمومی

گسترش فضای سایبری و ریزومیک شدن جرایم

گسترش فضای سایبری و ریزومیک شدن جرایم

گسترش روزافزون فضای سایبری و نقش و کارکرد آن در حوزه های مختلف زندگی اجتماعی، در کنار تغییر ماهیت جرایم خصوصا گسترش آن در این فضا، از چنان اهمیتی برخوردار شده است که لزوم تغییر نگاه در حوزه امنیت شهری را می طلبد.

 ایران از نظر رتبه استفاده از اینترنت در بین ۱۸۷ کشور جهان رتبه ۸۷ و به لحاظ استفاده از اینترنت در طبقه بندی اتحادیه جهانی مخابرات در ردیف کشورهای متوسط قرار دارد. به علاوه شبکه‌های اجتماعی بیشترین کاربران را از کشور ما جذب کرده اند.

گسترش فضای سایبری امکان وقوع جرایم سایبری را افزایش داده است. جرایم سایبری از جرایم متعارفی مانند سرقت و کلاهبرداری، جاسوسی، افترا، هرزه نگاری تا جرایم جدیدی که موضوع آنها اقدام علیه امنیت سامانه‌ها، شبکه‌ها یا داده‌های سایبرای و انفورماتیکی است را شامل می شود.

سردار حسین رحیمی فرمانده نیروی انتظامی تهران بزرگ اخیرا در سخنانی در کارگاه مسوولیت پذیری سایبری کسب و کارهای مجازی در فرهنگسرای گلستان از افزایش ۵۰ درصدی تخلف در فضای مجازی نسبت به سال گذشته خبرداد و گفت: این آمار نشان می دهد که متخلفان به سمت فضای مجازی رفته و می خواهند از این فضا سوء استفاده کنند.

آنچه که بیانگر اهمیت فضای مجازی و به ویژه شبکه‌های اجتماعی در مسئله جرم و بزهکاری می باشد ظهور پدیده جدید ریزومیک شدن جرایم در جامعه است.

در گیاه شناسی ریزوم عامل ارتباط و دگرزایی است و امکان ایجاد شبکه ای بی پایان را فراهم می کند . زیرا هر نقطه از آن می تواند به نقاط دیگر آن وصل شود. برخلاف درخت که در نقطه ای ثابت ریشه می گیرد، ریزوم حتی هنگامی که شکسته یا از هم گسسته شود باز هم می تواند حیات خود را از سر بگیرد و در جهات دیگری رشد کند.

ریزومیک شدن جرائم با گسترش فضای مجازی و فرهنگ دیجیتال در فضاهای شهری هم ارتباط دارد. ساختار اینترنت دقیقاً چونان ریزوم ، همواره خود را گسترش می‌دهد و در پیوندهایی افقی و غیر سلسله مراتبی خود را می‌سازد.

تفکر ریزومی نگاه جدیدی به مسئله امنیت شهری می بخشد. ریزومیک شدن جرائم به معنای منتشر شدن، پخش شدن و ریز ریز شدن آن است. جرائم بیش از پیش در عرصه‌های غیرقابل پیش بینی رخ می‌دهند. صرفا قلمرو خاصی را نمی‌توان برای زیست مجرمانه در نظر گرفت بلکه جرائم همه جایی و همه مکانی می‌شوند. به گونه‌ای که امکان کنترل را تا اندازه‌ای ناممکن می‌کنند و هم شیوه گسترش و شیوع را در جامعه تغییر می‌دهند.

تفکر ریزومیک، جرم را در پستوهای فضاهای شهری دنبال می‌کند. یعنی در لایه های نهان آن که از تیررس قانون دور است و گاهی در اشکال ظاهر مشروع و در فضاهای رسمی پنهان می‌شود. دیگر نباید صرفا به دنبال مکانها و فضاهای جرم خیز گشت. بلکه هرفضائی امروزه در خود بخشی جرم خیز یافته است.فضای سایبری نیز یکی از این فضاهاست که به گستردگی یک جامعه و بلکه به گستردگی کل جامعه بشری است.

از آنجایی که در حال حاضر شاهد رشد چشمگیر جراییم سایبری در سطح کشور هستیم. تفکر ریزومیکی در برخورد با جرایم بیش از هر زمان دیگری ضروری می‌نماید.

طبق آخرین آمارها ۷۰ درصد جرایم صورت گرفته در کشور در حوزه فضای مجازی بوده که این نوع نسبت به مدت مشابه با افزایش ۶۰ درصدی همراه بوده است. این جرم ها شامل ۵۲ درصد برداشت غیر مجاز، ۳۴ درصد هتک حیثیت و مزاحمت اینترنتی و ۱۴ درصد دیگر مربوط به مابقی جرایم است.

به خصوص جرایمی مانند خرید و فروش مواد مخدر که از دنیای واقعی به فضای مجازی به خصوص در شبکه‌های اجتماعی تغییر مسیر داده است. شواهد نشان می‌دهد که امروزه خرید و فروش مواد مخدر از دنیای واقعی به فضای مجازی کشیده شده است و برخی از شبکه‌های اجتماعی موبایل پایه، به بازاری برای فروش مواد مخدر مبدل شده و مجرمان در این صفحات ضمن ادعای فروش و تبلیغ، تسهیلاتی همچون تحویل در محل را نیز به مشتریان خود وعده می‌دهند.

بنابر این امروزه فضای سایبری عاملی مهم در رزومیک شدن جرایم محسوب می‌شود که امنیت دنیای مجازی و حقیقی شهروندان را با چالش‌های جدی مواجه می سازد.

۴۹